Urlop tacierzyński i urlop ojcowski to dwa różne uprawnienia. „Tacierzyński” jest potoczną nazwą części urlopu macierzyńskiego przejętej przez ojca, natomiast urlop ojcowski stanowi odrębne prawo ojca. Można skorzystać z obu, jeśli spełnia się wymagania formalne.
Urlop tacierzyński a ojcowski – najważniejsze różnice
| Urlop | Wymiar | Kto może skorzystać? | Zależność od matki | Termin wykorzystania | Płatność |
|---|---|---|---|---|---|
| „Tacierzyński”, czyli część urlopu macierzyńskiego | Do 6 tygodni przy jednym dziecku, do 17 tygodni przy bliźniętach i więcej przy porodzie mnogim | Ojciec przejmujący niewykorzystaną część urlopu macierzyńskiego | Konieczna rezygnacja matki z dalszej części urlopu po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni | Bezpośrednio po części urlopu wykorzystanej przez matkę | Zasiłek macierzyński, co do zasady 100% podstawy wymiaru |
| Urlop ojcowski | 14 dni kalendarzowych | Ojciec pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę | Niezależny od urlopu matki | Do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia | 100% podstawy wymiaru zasiłku |
Na czym polega urlop tacierzyński?
Urlop tacierzyński nie jest nazwą odrębnej instytucji zapisanej w Kodeksie pracy. Tak potocznie określa się część urlopu macierzyńskiego, z której rezygnuje matka, aby mógł wykorzystać ją ojciec.
Przy urodzeniu jednego dziecka urlop macierzyński trwa 20 tygodni. Matka musi wykorzystać po porodzie co najmniej 14 tygodni. Z pozostałych 6 tygodni może zrezygnować, a ojciec może przejąć tę część, jeśli sam będzie opiekował się dzieckiem.
Maksymalny wymiar zależy od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu:
- 6 tygodni przy jednym dziecku
- 17 tygodni przy dwojgu dzieci
- 19 tygodni przy trojgu dzieci
- 21 tygodni przy czworgu dzieci
- 23 tygodnie przy pięciorgu lub większej liczbie dzieci
Ojciec nie może dowolnie dzielić przejętej części na kilka okresów. Kontynuuje urlop macierzyński po matce, więc jego urlop powinien rozpocząć się bezpośrednio po jej rezygnacji z dalszej części. Jeśli matka wykorzysta cały przysługujący jej urlop macierzyński, ojciec nie przejmie już jego części.
Na czym polega urlop ojcowski?
Urlop ojcowski jest samodzielnym uprawnieniem ojca, regulowanym przez Kodeks pracy. Nie zmniejsza wymiaru urlopu macierzyńskiego matki i nie wymaga, aby matka zrezygnowała z jakiejkolwiek części swojego urlopu.
Wynosi 14 dni kalendarzowych, a więc obejmuje także soboty, niedziele i święta. Ojciec może wykorzystać go jednorazowo albo podzielić na dwie części po 7 dni. Nie trzeba rozpoczynać go bezpośrednio po porodzie. Cały urlop należy jednak wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia.
Z urlopu ojcowskiego można skorzystać także wtedy, gdy matka przebywa na urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim. Pracodawca nie może odmówić jego udzielenia, jeżeli wniosek został złożony w terminie i spełnia wymagania formalne.
Najważniejsze zasady urlopu ojcowskiego są następujące:
- przysługuje ojcu zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę
- jest niezależny od sytuacji zawodowej i urlopu wykorzystywanego przez matkę
- trwa 14 dni kalendarzowych
- można podzielić go na dwie części po 7 dni
- wniosek trzeba złożyć nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem urlopu
Przy adopcji termin korzystania z urlopu ojcowskiego liczy się według odrębnych zasad, związanych z uprawomocnieniem się postanowienia o przysposobieniu oraz wiekiem dziecka.
Jakie formalności trzeba spełnić?
Przed złożeniem dokumentów sprawdź, który rodzaj urlopu wybierasz, komu należy przekazać wniosek i jaki termin obowiązuje:
- Urlop „tacierzyński” – złóż u pracodawcy wniosek co najmniej 14 dni przed planowanym rozpoczęciem przejętej części urlopu macierzyńskiego.
- Rezygnacja matki – matka powinna powiadomić swojego pracodawcę o rezygnacji z dalszej części urlopu macierzyńskiego co najmniej 7 dni przed powrotem do pracy.
- Urlop ojcowski – złóż pisemny wniosek nie później niż 7 dni przed planowaną datą rozpoczęcia.
- Dokument dziecka – zwykle potrzebny jest skrócony odpis aktu urodzenia dziecka albo jego kopia.
- Dokumenty dotyczące matki – przy przejmowaniu części urlopu macierzyńskiego potrzebne może być oświadczenie matki o rezygnacji oraz zaświadczenie o wykorzystanym okresie urlopu.
- Adopcja – dołącz prawomocne postanowienie sądu o przysposobieniu, jeśli dotyczy danej sytuacji.
Przy zatrudnieniu na etacie wnioski składa się pracodawcy. Osoba prowadząca działalność gospodarczą lub podlegająca ubezpieczeniu chorobowemu z innego tytułu rozlicza zasiłek z ZUS według właściwej procedury. Szczegółowy zestaw dokumentów może zależeć od tego, kto wypłaca zasiłek i z jakiego tytułu ubezpieczony jest ojciec.
Czy można skorzystać z obu urlopów?
Tak. Urlop ojcowski nie zastępuje części urlopu macierzyńskiego przejętej od matki. Ojciec może najpierw wykorzystać urlop ojcowski, a w innym terminie przejąć pozostałą część urlopu macierzyńskiego, o ile spełnione są warunki dotyczące rezygnacji matki i terminów wniosków.
Najprościej zapamiętać różnicę tak: „tacierzyński” zależy od urlopu macierzyńskiego matki, a ojcowski jest własnym, niezależnym uprawnieniem ojca. Oba urlopy są płatne, lecz mają inny wymiar, inny sposób przyznania i inne terminy wykorzystania.
Artykuł ma charakter informacyjny. W indywidualnej sprawie dotyczącej uprawnień pracowniczych lub zasiłku warto sprawdzić aktualne przepisy Kodeksu pracy oraz informacje ZUS.
