Nie istnieje jeden formularz „wniosku o uznanie ojcostwa”, który rodzice wypełniają w domu. Uznanie ojcostwa polega na złożeniu zgodnych oświadczeń przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego albo konsulem. Urzędnik sporządza protokół, a rodzice go podpisują.
Co zamiast wniosku o uznanie ojcostwa?
Mężczyzna składa ustne oświadczenie, że jest ojcem dziecka, a matka potwierdza jego ojcostwo. Oświadczenia mogą zostać złożone jednocześnie albo w odstępie czasu. Matka powinna potwierdzić ojcostwo w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia oświadczenia przez mężczyznę.
Cała czynność jest dokumentowana w protokole sporządzonym przez kierownika USC lub konsula. Nie trzeba więc szukać wzoru dokumentu ani wysyłać formularza pocztą. Rodzice przychodzą na wizytę, okazują dokumenty i składają oświadczenia do protokołu.
Kiedy można uznać ojcostwo?
Procedura jest możliwa, gdy dziecko nie ma ustalonego ojca na podstawie domniemania ojcostwa męża matki. Jeżeli matka pozostaje w małżeństwie albo od ustania lub unieważnienia małżeństwa nie upłynęło 300 dni, w pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić ten stan prawny. Gdy mąż matki został wpisany jako ojciec, może być potrzebne prawomocne zaprzeczenie ojcostwa.
Oświadczenie w USC może złożyć osoba, która ukończyła 18 lat. Uznanie może dotyczyć dziecka już urodzonego, a także dziecka poczętego. Nie można uznać ojcostwa dziecka pełnoletniego.
Obecność obojga rodziców jest konieczna, jeżeli chcą złożyć oświadczenia podczas tej samej wizyty. Brak jednego z nich uniemożliwia przeprowadzenie czynności w tym terminie. Oświadczenia muszą być zgodne, ponieważ uznanie ojcostwa nie jest jednostronną deklaracją mężczyzny.
Uznanie ojcostwa nie jest możliwe w następujących sytuacjach:
- zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż matki, a domniemanie nie zostało obalone
- toczy się już sprawa sądowa o ustalenie ojcostwa
- matka i mężczyzna nie składają zgodnych oświadczeń
- dziecko osiągnęło pełnoletność
Jeżeli jedno z rodziców nie zna języka polskiego, podczas czynności musi być obecny tłumacz. Tłumacza należy zwykle zapewnić we własnym zakresie. W zależności od sytuacji może to być tłumacz przysięgły albo inna osoba spełniająca wymagania urzędu. Szczegóły należy ustalić z wybranym USC lub konsulatem przed wizytą.
Jak przebiega uznanie ojcostwa krok po kroku?
- Umówcie wizytę – sprawdźcie na stronie wybranego USC, czy obowiązuje rezerwacja terminu. W konsulacie wizytę rezerwuje się zgodnie z zasadami właściwego urzędu konsularnego.
- Przygotujcie dokumenty – zabierzcie ważne dowody osobiste lub paszporty. W szczególnych przypadkach urząd może wymagać odpisów aktów stanu cywilnego albo prawomocnego orzeczenia sądu.
- Przyjdźcie razem do urzędu – kierownik USC potwierdzi tożsamość rodziców i sprawdzi, czy uznanie ojcostwa jest dopuszczalne.
- Złóżcie oświadczenia – mężczyzna oświadcza, że jest ojcem dziecka, a matka potwierdza tę okoliczność. Oświadczenia są składane ustnie i wpisywane do protokołu.
- Podpiszcie protokół – dokument podpisują osoby uczestniczące w czynności. Jeżeli dziecko ukończyło 13 lat, przy zmianie nazwiska może być potrzebna jego zgoda.
- Odbierzcie zaświadczenie – po przyjęciu oświadczeń rodzice otrzymują pisemne zaświadczenie potwierdzające uznanie ojcostwa.
Do wglądu potrzebne są przede wszystkim:
- dowód osobisty lub paszport ojca
- dowód osobisty lub paszport matki
- dokument tożsamości dziecka, jeżeli urząd wymaga go w danej sprawie
- zagraniczne odpisy aktów stanu cywilnego wraz z tłumaczeniami, jeżeli dotyczą stanu cywilnego matki
- prawomocne orzeczenie o zaprzeczeniu ojcostwa, jeżeli jako ojciec dziecka został wpisany mąż matki
Zakres wymaganych dokumentów może zależeć od tego, czy dziecko jest już urodzone, czy pochodzi z zagranicznego aktu urodzenia oraz czy któreś z rodziców jest cudzoziemcem. Przed wizytą warto potwierdzić listę w wybranym urzędzie.
USC w Polsce czy konsulat za granicą?
| Cecha | Urząd Stanu Cywilnego w Polsce | Konsulat RP za granicą |
|---|---|---|
| Miejsce załatwienia | Wybrany USC w Polsce | Właściwy terytorialnie konsulat RP |
| Opłata | Za przyjęcie oświadczeń nie pobiera się opłaty skarbowej | Obowiązuje opłata konsularna, której wysokość może się zmieniać |
| Dokumenty | Dowody osobiste lub paszporty, a w szczególnych przypadkach dodatkowe akty i orzeczenia | Dokument tożsamości oraz dokumenty wymagane przez konsulat |
| Język | Osoba nieznająca polskiego musi mieć tłumacza | Osoba nieznająca polskiego również musi mieć zapewnioną pomoc tłumacza |
W konsulacie sprawę załatwia się osobiście. Konsul sporządza protokół i przekazuje dokumenty do właściwego USC. Przed wyjazdem sprawdź aktualną opłatę oraz sposób rezerwacji wizyty, ponieważ zasady obsługi konsularnej mogą się zmieniać.
Co zrobić, gdy nie można uznać ojcostwa w USC?
Jeżeli matka nie potwierdza ojcostwa, rodzice przedstawiają sprzeczne stanowiska albo istnieje spór co do pochodzenia dziecka, uznanie w USC nie dojdzie do skutku. W takiej sytuacji właściwą drogą jest sądowe ustalenie ojcostwa przed sądem rodzinnym.
Podobnie należy postąpić, gdy działa domniemanie ojcostwa męża matki. Najpierw trzeba rozwiązać tę kwestię w odpowiednim postępowaniu, a dopiero później można ocenić, czy uznanie ojcostwa jest możliwe.
Najważniejsze jest więc to, że nie wypełniasz gotowego wniosku. Umawiasz wizytę, zabierasz dokumenty, a następnie wraz z matką dziecka składasz zgodne oświadczenia do protokołu przed USC albo konsulem.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W nietypowej sytuacji rodzinnej, przy istniejącym akcie urodzenia z wpisanym ojcem lub toczącym się postępowaniu sądowym skonsultuj się z właściwym urzędem albo prawnikiem.
